Zien is niet geloven.
Onze zintuigen kunnen ons misleiden.
Zelfs de sterren zijn niet wat ze lijken.
Het heelal, onthuld door de wetenschap,
is vreemder dan we dachten.
Licht, tijd, ruimte en zwaartekracht
spannen samen om een realiteit
te creëren die mensen te boven gaat.
Dat gaan we onderzoeken.
Ga met me mee...
In 1802, op een avond als deze...
wandelde astronoom William Herschel
over het strand met zijn zoon John.
Herschel was de eerste persoon ooit...
die in de diepe kosmische oceaan keek.
Daar zag hij een goocheltruc
die het licht uithaalt met de tijd.
Vader...
gelooft u in geesten?
Jazeker, zoon.
Echt waar?
Dat had ik niet gedacht.
Nee, niet in die van overleden mensen.
Nee, absoluut niet.
Maar kijk eens omhoog jongen,
Dan zie je een hemel vol geesten.
De sterren vader?
Ik snap u niet.
Iedere ster is een zon die net zo groot en helder is als onze zon.
Bedenk eens hoe ver je de zon van ons vandaan moet plaatsen
zodat hij net zo klein en zwak lijkt als een ster.
Het licht van sterren verplaatst zich heel snel
sneller dan wat dan ook
maar niet oneindig snel.
Hun licht heeft tijd nodig om ons te bereiken.
Voor de dichtstbijzijnde sterren duurt dat jaren.
Voor anderen... eeuwen.
Sommige sterren staan zo ver weg
dat het een eeuwigheid duurt eer hun licht de aarde bereikt.
Als het licht van sommige sterren hier aankomt
zijn ze al uitgedoofd.
Van deze sterren zien we alleen hun geest.
We zien hun licht,
maar hun lichamen zijn lang geleden al vergaan.
John, ik heb verder terug in de tijd gekeken
dan wie dan ook.
Miljoenen jaren in het verleden...
William Herschel was de eerste persoon die begreep
dat een telescoop een tijdmachine is.
We kunnen niet in de ruimte kijken
zonder terug te kijken in de tijd.
In 1 seconde legt licht 300.000 kilometer af...
of 186.000 mijl.
Dat is bijna de afstand van de aarde tot de maan.
Dus de maan bevindt zich op 1 licht-seconde van ons.
De volgende keer als je naar de maan kijkt
kijk je 1 seconde terug in het verleden.
Nederlandse vertaling: GEMINY
Die zon...
is er niet echt.
Hij staat de komende 2 minuten
nog niet boven de horizon.
De zonsopgang is een illusie.
De atmosfeer van de aarde verbuigt de zonnestralen
zoals als een lens, of een glas water.
Dus wij zien het beeld van de zon boven de horizon
voor de zon er daadwerkelijk is.
Die zon achter mij is een luchtspiegeling.
Net zomin echt als een verre glinstering
boven een weg in de woestijn
op een warme dag.
Zonlicht is 8 minuten naar de aarde onderweg.
Dus de zon staat 8 licht-minuten van ons af.
Vanaf aarde zien we de zon slechts zoals
hij 8 minuten ervoor was.
En nog iets...
de zon komt helemaal niet op.
De aarde draait, en wij draaien mee.
Het lijkt misschien niet zo, maar op dit moment...
beweeg ik me sneller voort dan een straaljager.
Net als jij en iedereen op aarde.
Nu ik toch bezig ben...
die horizon
die bestaat niet echt.
Er is geen rand.
De horizon is ook een illusie.
De afstand tussen de aarde
en de planeet Neptunus
varieert als de planeten rond de zon draaien.
Gemiddeld duurt licht 4 uur over die afstand.
Dus wij op aarde...
zien we Neptunus altijd 4 uur later.
4 Licht-uren weg.
Maar de afstanden naar de planeten
zelfs het verste weg
zijn slechts kleine stapjes op de schaal
van sterren en melkwegstelsels.
Zodra we de zon verlaten
moeten we de afstandsmaat veranderen
van licht-uren in licht-jaren.
Een licht-jaar is de maatstok van het heelal.
10 biljoen kilometer
oftewel zo'n 6 biljoen mijl.
Een eenheid zoals een meter of een mijl.
Over die afstand doet licht een jaar.
De dichtst bijzijnde ster tot de zon, Proxima Centauri,
staat iets meer dan 4 licht-jaar van de aarde.
Hoe ver weg is 4 licht-jaar?
De Voyager van NASA vliegt
met ruim 56.000 km per uur.
Zelfs met die enorme snelheid zou het de Voyager
meer dan 80.000 jaar kosten de dichtst bijzijnde ster te bereiken.
En de sterren van Plejaden?
400 licht-jaar ver weg.
Het schip de verbeelding
heeft een unieke eigenschap.
Als enige, eigenlijk.
Daarmee kunnen we zien wat er gebeurde
toen het licht van een verre ster vertrok
op zijn lange reis naar de aarde.
Toen dat licht de Plejaden 400 jaar geleden verliet
Keek Galileo voor het eerst door een telescoop.
Een aantal jaar later probeerde hij de lichtsnelheid te meten...
... maar tevergeefs.
Hij had een slim plan, maar de technologie uit die tijd
was nog niet goed genoeg om iets te meten
wat zo snel was als licht.
Als wij naar de Krabnevel kijken,
kijken we verder terug in de tijd.
De Krabnevel was ooit een reuzenster
tien keer zwaarder dan de zon
tot hij explodeerde in een supernova.
Middenin bevindt zich een pulsar.
een enorme geimplodeerde ster
die 30 keer per seconde om z'n as draait.
Het magnetische veld van deze pulsar
jaagt alle elektronen op
en versnelt ze tot bijna de lichtsnelheid.
Ze krijgen een blauwe glans dat het gas verlicht
dat nog uit de supernova ontsnapt.
De Krabnevel
ligt op zo'n 6500 licht-jaren van de aarde.
Volgens sommige theorieën
is dat de leeftijd van het heelal.
Maar als het heelal slechts 6500 jaar oud is
hoe kunnen we dan licht zien van iets dat verder is
dan de Krabnevel?
Dat kan niet.
Dan zou het licht de aarde niet bereiken
vanaf een plek die verder weg zou zijn dan
6500 licht-jaar.
Dat is net genoeg tijd om een klein deel
van onze Melkweg te overbruggen.
Als je gelooft in een heelal
van 6000 of 7000 jaar oud
doof je als het ware bijna alle licht in het heelal,
en het licht van honderden miljarden
andere melkwegstelsels.
Het centrum van onze Melkweg
ligt op ongeveer 30.000 licht-jaar van de aarde.
Het licht dat we vandaag de dag zien
uit de kern van de Melkweg vertrok daar
toen onze voorouders de dood
trachtten te overwinnen.
Ze schiepen kunst die mensen inspireerden
die kwamen nadat zij al lang waren gestorven.
Het licht van de Sombrero-nevel
is 30 miljoen jaar oud.
Onze voorouders leefden nog in bomen
toen dat licht vertrok.
Ze wogen ongeveer 5 kilo en hadden een lange staart.
Maar zelfs 30 miljoen licht-jaar
is nog betrekkelijk dichtbij.
Dat stelsel is onderdeel van het Coma cluster
320 miljoen licht-jaar ver weg.
Wat gebeurde er hier
toen het licht zijn reis naar de aarde begon?
Geen bekende continenten, oceanen of rivieren.
Onze verre voorouders verlieten het water en kwamen aan land.
Dat is erg oud licht,
maar zeker niet het oudste licht dat we kunnen zien.
Het oudste licht is erg zwak
een fletse geest in de nacht.
Zie je die rode vlek binnen de cirkel?
Dat is een van de oudste stelsels die we ooit hebben gezien.
Je kijkt naar 13,4 miljard jaar oud sterrenlicht
vastgelegd door de Hubble space telescoop.
Het komt van de allereerste generatie sterren.
Wat er toentertijd op aarde gebeurde?
Helemaal niets.
Er was geen aarde, geen zon, geen melkweg.
Dat zou nog miljarden jaren duren.
Als we nog verder proberen te kijken
komen we bij het ogenschijnlijke einde van de ruimte.
Maar eigenlijk
is dat het begin der tijden...
De aarde trekt aan ons.
Ons leven is een aanhoudende strijd tegen de zwaartekracht.
Dat meisje doet haar best om
aan de zwaartekracht te ontsnappen.
Vanaf onze eerste poging te staan tot onze laatste adem,
vechten we tegen de aantrekkingskracht van de aarde.
We worden geboren, leven en sterven in een krachtveld
dat bijna net zo oud is als het heelal zelf.
En hoe oud is dat?
Om je die 13,8 miljard jaar voor te stellen
hebben we de kosmische tijd gecomprimeerd
in 1 jaarkalender.
Het is nu middernacht op 31 december.
En 1 januari is het begin van de tijd.
Zie je die gloeiende mist?
Dat is straling van de oerknal,
de explosie waarmee het heelal onstond
13,8 miljard jaar geleden.
Op dit moment bevinden we ons op de rand van ruimte en tijd.
Wat er voor de oerknal gebeurde?
Dat weet niemand.
Er zijn geen sporen van voor dat moment.
We hebben ideeën over
waar het heelal vandaan kwam.
Daar komen we nog op, te zijner tijd.
Waar staan wij in het heelal?
In het midden.
In het heelal dat we waarnemen, voelt iedereen zich bijzonder.
In welk melkwegstelsel je ook leeft,
als je in het heelal kijkt zie je dat je in het centrum staat
van de kosmische horizon.
Maar dat is slechts een illusie.
Er is geen centrum
en de kosmische horizon is niet echter
dan de horizon op zee.
Dat krijg je met een eindige lichtsnelheid
in een heelal dat een begin had.
Een paar honderd miljoen jaar na de oerknal
condenseerden wolken waterstof en helium
tot de eerste sterren en melkwegstelsels.
Met deze nieuwe lichtbronnen kwam een eind
aan de lange duisternis.
Terwijl de ruimte verder uitdijde
ontvouwde de kosmische evolutie zich.
De eerste dode sterren
schonken de ruimte zwaardere elementen.
Zo konden planeten gevormd worden
en uiteindelijk het leven.
Materie en energie werden bij de oerknal gevormd.
Maar dat is nog niet alles.
Ruimte en tijd ook...
en alle krachten die materie samenbinden,
ook de zwaartekracht.
Isaac Newton ontdekte een wet
die beschrijft hoe die werkt.
Met die wet kon hij de bewegingen van de planeten verklaren.
Ruim 100 jaar later
besefte William Herschel dat zwaartekracht meer kon.
John, kun jij een geheimpje bewaren?
Ja, vader.
Ik heb een ontdekking gedaan en heb dat nog tegen niemand verteld.
De zwaartekracht die ons op aarde houdt...
dezelfde die volgens Newton
planeten in hun baan houdt,
beheerst ook
de verafgelegen sterren.
Maar vader, hoe kunt u dit weten?
Kun jij het sterrenstelsel Leeuw vinden?
Daar.
Goed zo!
Kan je nu de ster vinden
die de kop van de Leeuw met het lijf verbindt?
Die daar!
Dat zijn in feite 2 sterren.
Zo dicht bij elkaar dat ze 1 ster lijken.
Ik bekeek ze al door mijn telescoop
lang voor je werd geboren.
Ze dansen heel langzaam om elkaar heen,
langzamer dan alle planeten die om de zon draaien.
Veel sterren die we vannacht zien,
wellicht de meeste,
dansen met onzichtbare partners.
Het rijk van de zwaartekracht regeert over alle firmamenten.
Een eeuw eerder
piekerde Newton ook
over een mechanisme van zwaartekracht.
Hoe konden verre lichamen elkaar beinvloeden in de ruimte
zonder elkaar werkelijk te raken?
Deze "aktie op afstand" zoals hij het noemde, verbijsterde hem.
In de 19e eeuw ontdekte Michael Faraday
dat we zijn omgeven door krachtvelden
die de zwaartekracht verklaarden.
De appel en de aarde raken elkaar niet,
maar de velden ertussen wel.
Hij zag zwaartekrachtlijnen die de ruimte instraalden
vanuit elk massief lichaam:
de aarde, de maan, de zon, alles.
Hier was het antwoord op de vraag
die Newton had verbijsterd.
In 1865 zette James Clerk Maxwell Faraday's idee
over elektrische en magnetische velden om
in wiskundige wetten.
Hij ontdekte dat die velden zich in golven door de ruimte bewegen.
Toen hij berekende hoe snel
bleek dat de lichtsnelheid te zijn.
We begonnen de verbanden
van het heelal te ontdekken,
maar nog niet het rijke patroon
dat tijd, licht, ruimte en zwaartekracht weven.
Toen Einstein in Berlijn
aan zijn theorie over de zwaartekracht werkte
hingen de foto's van deze drie mannen voor hem.
Hij wist dat hij op hun ideeën steunde.
Jaren eerder, als tiener kreeg hij een inzicht
dat net zo schokkend was als ieder idee van hun.
En het gebeurde tijdens een zomer
terwijl hij lag te dagdromen in Italië.
In de zomer van 1895
was Einsteins vader failliet gegaan
en was het gezin naar Noord-Italië verhuisd.
De jonge Einstein zwierf graag over deze paden
en liet z'n gedachten de vrije loop.
Deze streek heeft iets tijdloos.
Niets hier is echt veranderd
sinds die tijd van Einsteins dagdromen.
Op een dag dacht hij over licht
en hoe snel het zich verplaatst.
We meten de snelheid van bewegende voorwerpen
ten opzichte van iets anders
wat vermoedelijk niet beweegt.
Het enige probleem is iets te vinden in het heelal wat niet beweegt.
Bijvoorbeeld: ik verplaats me met 10 km/u
ten opzichte van de grond.
Maar zoals ik eerder zei, beweegt de grond ook.
De aarde draait met ruim 1600 kilometer per uur,
terwijl hij rond de zon draait
met 108.000 km/u.
En de zon beweegt zich door de Melkweg
met ruim 700.000 km/u.
En de melkweg beweegt door het heelal
met bijna 2,5 miljoen kilometer per uur.
Er is geen vast punt in het heelal.
De gehele natuur is in beweging.
Zelfs voor Einstein was het lastig
een standaard te vinden
om al die relatieve bewegingen te meten.
Dit is het boek
dat Einstein als jongen heeft geinspireerd.
Geef een kind een boek en je verandert de wereld
en zelfs het universum.
Moet je zien: de allereerste pagina.
De snelheid van elektriciteit door draden
wordt beschreven
en van licht door de ruimte.
Einstein wist nog wat hij
uit dit boek had geleerd
en voor het eerst
vroeg hij zich af hoe het zou zijn
als je met lichtsnelheid kon reizen.
Hoe meer Einstein erover nadacht,
hoe minder hij ervan begreep.
Als je reist met de lichtsnelheid,
stuit je op vele paradoxen.
Einstein besefte dat veel van
wat kritiekloos werd aangenomen,
door zelfs de grootste autoriteiten
op dat gebied niet klopte.
Het reizen met hoge snelheden
is aan bepaalde regels gebonden.
Einstein noemde die de "relativiteitsprincipes".
Denk aan die vrouw
die langs reed op haar motor.
Stel je voor dat ze met haar motor
door het heelal reed.
Licht van een bewegend object
is even snel of het nu in rust
of in beweging is.
Haar snelheid komt niet bovenop de lichtsnelheid.
Het licht van haar motorfiets
verplaatst zich nog steeds met de lichtsnelheid.
De natuur gebiedt:
"Gij zult mijn snelheid er niet bij optellen."
En geen object kan met of sneller
dan de lichtsnelheid bewegen.
Dus het is wel mogelijk om bijna met
de lichtsnelheid te reizen.
99.9% van de lichtsnelheid is prima.
Maar wat je ook doet,
dat laatste tiende procent zul je nooit halen.
Voor een consistente realiteit moet er
een kosmische snelheidslimiet zijn.
De knal van de zweep komt door de punt
die sneller gaat dan het geluid.
Die veroorzaakt een schokgolf,
een kleine sonische knal.
Een donderslag werkt ook zo,
evenals het geluid van een straaljager.
Waarom is de lichtsnelheid
een grotere barriere dan die van het geluid?
Licht verplaatst zich niet alleen 1 miljoen maal
sneller dan geluid.
Het is niet alleen een technisch probleem
zoals een straaljager bouwen.
De lichtbarriere is een
fundamentele natuurwet,
evenals de zwaartekracht.
Einstein vond zijn raamwerk,
tussen alle relatieve bewegingen
binnen de bewegingen van de kosmos.
Licht verplaatst zich even snel,
hoe snel de bron zich ook beweegt.
De lichtsnelheid is constant, in vergelijking met al het andere.
Niets kan het licht ooit inhalen.
Voor natuurwetten geldt,
dat je ze niet kunt overtreden.
Natuurkundigen moeten deze geboden ontdekken
die niet per cultuur of tijd variëren
en overal in
het heelal gelden.
Daarom, zoals Einstein heeft aangetoond
gebeuren er vreemde dingen bij het benaderen van de lichtsnelheid.
Het is als een soort levenselixer
omdat je biologische klok langzamer gaat lopen
ten opzichte van diegenen die je achterlaat.
Dit fenomeen kan ons mensen,
die ongeveer een eeuw leven
middelen geven om door het heelal te reizen
waar de magische show van tijd-ruimte
pas echt vreemd wordt.
De 19e-eeuwse astronoom William Herschel
deelde graag de wonderen van het universum
met zijn zoon John.
Ik had ooit een vriend, een erg slimme vent
astronoom en predikant in Leeds,
die John Michell heette.
De stakker stierf toen jij nog een baby was.
God hebbe zijn ziel.
Hij meende dat sommige sterren
onzichtbaar zijn.
Ze bestaan echt, maar we zullen ze nooit zien.
Zwarte sterren, noemde Michell ze.
Met alle respect vader,
uw vriend moet zich hebben vergist!
Als niemand ze kan zien,
hoe kunnen we dan weten dat ze bestaan?
Heb jij de man gezien die die voetsporen achterliet, John?
Nee, vader.
Maar weet je dat hij bestaat?
John Michell was een van de grootste wetenschappers
waar je waarschijnlijk nooit van gehoord hebt.
Hij woonde en werkte in de 18e eeuw in Engeland.
Een portret van hem is er niet meer.
Door een kennis werd hij ooit omschreven als
een kleine man
met een donkere huidskleur en dik.
Michell stelde zich een ster voor die zo groot en zwaar was
dat zelfs licht niet aan
zijn zwaartekracht kon ontsnappen.
Kun je de zwarte ster vinden?
Je ziet hem niet met je ogen, niet direct.
Maar wellicht laat hij een afdruk achter
in de kosmos.
Hij besefte dat we ze zouden kunnen zien
door hun extreme zwaartekracht.
Als er zich een in de buurt
van een kleinere ster zou bevinden
zou die zich in een strakke baan begeven,
om niets heen.
Hoewel we die niet kunnen zien,
weten we dat daar
iets zwaars moet zijn.
Een zwarte ster,
of wat we tegenwoordig een zwart gat noemen.
Hoe een zwart gat eruit ziet
en hoe het er van binnen is?
Dat komt straks, maar eerst
gaan we naar mijn geboortestad.
New York,
waar alles altijd in beweging
lijkt te zijn.
Ik woon hier bijna mijn hele leven.
Je ziet altijd wat nieuws.
Een ding verandert nooit: de zwaartekracht.
Op aarde is de zwaartekracht
al 4,5 miljard jaar hetzelfde.
Maar als we die vandaag konden veranderen?
Zwaartekracht is een vervorming
van tijd-ruimte
zoals Einstein heeft aangetoond.
Ruimte kan onbeperkt uitdijen,
inkrimpen en vervormen.
Als de afmetingen van de aarde
ook maar iets anders waren,
was de zwaartekracht dat ook.
Er zijn onbeperkte mogelijkheden.
New Yorkers voelen zich thuis
bij deze aantrekkingskracht
genoemd: 1 G.
Stel dat we de zwaartekracht in een van de straten zouden uitschakelen.
Mensen en voorwerpen die al bewogen,
zouden de lucht in vliegen.
En als ik de zwaartekracht zou vergroten
tot bijvoorbeeld 8 of 9 G?
Uit medeleven
zullen we het gebied evacueren.
Dit is ongeveer de kracht die een straaljagerpiloot
in een snelle bocht zou voelen.
Een paar minuten zou geen kwaad kunnen,
maar zou onprettig zijn.
Bij 100.000 G
zouden zelfs brandkranen ineenstorten
onder hun eigen gewicht.
Maar bij miljoenen G
buigt zelfs licht voor de zwaartekracht.
Het licht beweegt wel met een constante snelheid,
maar kan niet ontsnappen.
Michell's zwarte ster...
ons zwarte gat.
En de dichtstbijzijnde is wellicht dichterbij dan je denkt.
Niet elke ster kan een zwart gat worden.
Slechts 1 op de 1000 is zwaar genoeg.
De dichtstbijzijnde kan binnen 100 licht-jaar zijn.
Zwarte gaten zijn geen kosmische stofzuigers uit science-fiction.
Ze slokken geen nietsvermoedende werelden op.
Je moet naar ze toe.
Maar als je dat doet...
is dat wellicht het laatste wat je ziet.
Dat waren wij die weerstand boden aan een paar miljoen G.
Vergeet niet: dat ding slokt licht op.
We blijven op afstand.
Als reuzensterren geen brandstof meer hebben
zijn ze niet warm genoeg meer
om hun eigen zwaartekracht te weerstaan.
De zwaarste sterren storten in het duister...
en laten alleen hun zwaartekracht achter.
Dit zwarte gat omhult het gekrompen
lichaam van een reuzenster.
De ster zelf is verschrompeld tot iets
kleiners dan deze duisternis,
slechts 64 kilometer breed.
Dit is het eerste zwarte gat dat ooit werd ontdekt:
Cygnus X-1.
Hoe vonden wij op aarde ooit
zoiets kleins, donkers, zo ver van ons verwijderd?
We keken ernaar met een ander soort licht: röntgenstralen.
Daarmee zagen we de blauwe ster niet meer
omdat zijn oppervlakte slechts 16.000 graden warm is.
Maar het gas rond het zwarte gat
gaf heldere röntgenstralen af van 100 miljoen graden.
William Herschel ontdekte dat veel sterren metgezellen hebben
en een binair sterrenstelsel vormen.
Maar als een van de twee zo enorm is
en de ander compact
kan de kleine ster de atmosfeer opzuigen
van zijn grote broer.
Deze neurotische relatie kan miljoenen jaren voortduren.
De atmosfeer van de grote ster
ging over naar een gloeiende schijf die om een zwart gat draait
en er spiraalsgewijs in beweegt.
De zwaartekracht versnelde het gas
in een dodelijke spiraal
zodat het de grens overschreed van ruimte en tijd.
De dodelijke grens die het zwarte gat van het universum scheidt
noem je een waarnemingshorizon.
Vanuit ons gezichtspunt vertraagt de schijf
als hij deze nadert
en bereikt hem niet echt.
Maar als je op dat gas zou meeliften,
wat ik je niet aanraad,
zou je er in enkele seconden langs bewegen
het onontdekte land in vanwaar geen enkele reiziger terugkeert.
We hebben tig melkwegstelsels onderzocht...
en in alle gevallen troffen we een superzwaar zwart gat aan.
Onze eigen Melkweg vormt daarop geen uitzondering.
De sterren het dichtst bij het midden van de Melkweg
draaien eromheen met meer dan 40 miljoen kilometer per uur.
Wat maakt dat ze zo snel gaan?
De enige logische verklaring
is dat iets met de massa van 4 miljoen zonnen
in het centrum ligt.
Maar waar is het licht van die 4 miljoen zonnen?
Omdat we het niet kunnen zien,
moet het gevangen zitten in een zwart gat.
De aarde is ver genoeg verwijderd om veilig te zijn.
Andere werelden hebben wellicht minder geluk...
Mocht je onverhoopt de reis over de waarnemingshorizon
hebben overleefd...
dan zie je achter je de toekomstige geschiedenis
van het universum
die zich voor je ogen afspeelt.
Hoe?
Als de tijd-ruimte wordt vervormd
door een zwart gat
wordt de tijd tot het uiterste opgerekt.
Maar wat zou je voor je zien?
Voor we daarheen gaan waarschuw ik je
dat je onbekend wetenschappelijk gebied betreedt.
Mogelijk gelden in het zwarte gat
onbekende natuurwetten.
Maar voor de volgende Einstein verschijnt,
doen we een experiment.
Zo stelde John Michell zich voor het eerst zwarte sterren voor
in de 18e eeuw
en bedacht Einstein zijn relativiteitstheorie.
Vader, gelooft u in geesten?
Nee, niet in die van overleden mensen.
Absoluut niet.
Maar kijk eens omhoog jongen.
Dan zie je een hemel vol geesten.
Als je de reis naar een zwart gat kon overleven...
kwam je wellicht in een andere plek en tijd
in ons heelal.
Dan omzeilde je het eerste relativiteitsgebod:
"Gij zult niet sneller reizen dan licht."
Niets reist sneller door ruimte dan licht.
Maar ruimte is geen leegte.
Zijn eigenschappen zijn rekbaar en kunnen vervormen.
En als dat gebeurt, wordt de tijd ook vervormd.
Einstein ontdekte dat ruimte en tijd twee aspecten zijn
van hetzelfde: tijd-ruimte.
Tijd-ruimte zelf kan genoeg vervormen
om je overal naartoe te brengen.
Zwarte gaten zouden heel goed tunnels kunnen zijn door het universum.
Met deze intergalactische metro
kun je door de tijd-ruimte reizen
of in een nog verbazingwekkender wereld aankomen.
Wellicht bevinden we ons in een totaal ander universum.
Maar hoe kan een heel universum in een zwart gat passen
dat maar een klein stukje is van ons eigen universum?
Wederom een goocheltruc van tijd-ruimte.
De zwaartekracht van een zwart gat
kan de ruimte van een universum vervormen.
Onze zwaartekracht is lastig voor ons,
maar is daarbij vergeleken zwak.
Als een reuzenster implodeert
en een zwart gat veroorzaakt
bootst de extreme druk in het centum
de oerknal na, die leidde tot ons universum.
En een universum in een zwart gat
levert wellicht zwarte gaten op
waardoor andere universums ontstaan.
Misschien is onze kosmos zo ontstaan.
Als je wilt zien
hoe het eruit ziet in een zwart gat
hoef je alleen maar om je heen te kijken.
William Herschel ontdekte dat de zon
en zijn planeten door de Melkweg bewegen.
En wat is er van zijn zoon John geworden?
Hij werd een groot wetenschapper.
Hij borduurde verder op de observaties van zijn vader
wat leidde tot de studiegids van melkwegstelsels
die we nu gebruiken.
Toen William zwakker werd
hielp John hem 's nachts bij
het doorzoeken van de ruimte.
En toen zijn vader stierf, schreef John zijn grafschrift:
"Hij doorbrak de muren van de hemel."
John mijmerde vaak
over die zomeravonden met zijn vader.
Wellicht zocht hij daarom een manier om het verleden vast te houden.
John Herschel was een grondlegger
van een nieuwe vorm van tijdreizen
een manier om licht en herinneringen vast te leggen.
Hij bedacht er zelfs een woord voor:
fotografie.
Als je erover nadenkt,
fotografie is goed beschouwd een vorm van reizen door de tijd.
Deze man kijkt ons aan, vanuit het verleden.
Een geest, in leven gehouden door licht.
Waarschijnlijk kunnen we binnenkort
het verleden vastleggen
in alle drie de dimensies.
Dan kunnen we een herinnering binnenstappen.
Wellicht kunnen we niet terug in de tijd reizen...
maar misschien kunnen we ooit het verleden naar ons toe halen.
Dit is een moment uit mijn verleden.
Net als John Herschel
herinner ik mezelf als kind.
20 december 1975.
Het sneeuwde in Ithaca, New York.
Een splitsing op de weg die me
tot dit moment met jou bracht.
Het was de dag dat ik Carl Sagan ontmoette.
Dat doet me denken aan die dode sterren in de lucht.
De sterren die nog steeds licht uitstralen...
terwijl ze allang niet meer bestaan.
Sync and corrections by n17t01 www.addic7ed.com